Chega un deporte descoñecido ao cole: o Pinfuvote. Ninguén o controla… aínda. O voso desafío: dominalo entre todos e organizar o I Torneo de Pinfuvote de 6.º, onde non só seredes xogadores e xogadoras, senón tamén árbitros, anotadores e organizadores. Un deporte que naceu en 1992 precisamente para que ninguén quedase fóra: que o torneo o demostre.
Deporte alternativo de fusión creado por Juan Lorenzo Roca (Sevilla, 1992). O nome combina catro deportes: PINg-pong · FUtbol · VOleibol · TEnis. Naceu nas clases de voleibol ao detectar que parte do alumnado non participaba: deséñase para que todas as persoas poidan xogar.
As regras oficiais son para club. Na sesión 3 tes a táboa de regras adaptadas para 6.º EP (proposta lista para revisar e axustar ao voso pavillón).
Resumo visual para o alumnado: que é o Pinfuvote, de onde vén e como se xoga. Pensado para mirar antes ou despois de xogar.
PIN + FU + VO + TE = PINFUVOTE: collemos o mellor de cada un.
Inventado en 1992 por Juan Lorenzo Roca (Sevilla). Creouno porque na clase de voleibol había xente que case non xogaba: o Pinfuvote está feito para que ninguén quede fóra.
3 toques como máximo. No terceiro, o balón ten que pasar ao outro campo.
Non golpees dúas veces seguidas ti só: pásao a un compañeiro ou compañeira.
O balón pode botar no chan entre toque e toque. Aproveítao para chegar!
Golpea con calquera parte do corpo: man, pé, cabeza, peito...
O saque faise desde o círculo central, cos dous pés dentro e sen saltar.
Gañar non é o importante. Insultar a un compañeiro, ao rival, ao árbitro ou ao público = punto para o outro equipo. O respecto tamén é parte do xogo.
Competencias específicas de Educación Física mobilizadas, criterios de avaliación de referencia e bloques de saberes básicos do 3.º ciclo.
| Comp. específica | Criterio de avaliación (referencia) | Saberes básicos | Onde se traballa |
|---|---|---|---|
| CE1 Vida activa e saudable |
Participa de forma activa e regular, recoñecendo os efectos da actividade física no benestar e adoptando hábitos de quecemento e volta á calma. | Bloque A · Vida activa e saudable (quecemento, esforzo, hixiene postural) | FA e VC de todas as sesións |
| CE2 Resolución de problemas motores |
Adapta a conduta motriz á lóxica do xogo, tomando decisións tácticas axeitadas en situacións de cooperación-oposición con incerteza. | Bloque C · Resolución de problemas en situacións motrices (percepción, decisión, execución) | LO sesións 2-6 |
| CE3 Proxectos motores cooperativos |
Desenvolve, en equipo, un proxecto motor (a organización dun torneo) repartindo roles e responsabilidades e avaliando o resultado. | Bloque B · Organización e xestión da actividade física | Reto global · sesións 5-6 |
| CE4 Cultura motriz |
Recoñece e practica manifestacións lúdico-deportivas alternativas, valorando a súa orixe inclusiva e a súa diversidade. | Bloque E · Manifestacións da cultura motriz (deportes alternativos) | FI todas as sesións |
| CE5 Interacción social e xogo limpo |
Regula as emocións, respecta as regras e as persoas, e contribúe á convivencia practicando o xogo limpo e a igualdade. | Bloque D · Autorregulación emocional e interacción social | VC e Feedback · arbitraxe S6 |
CPSAA (persoal, social e de aprender a aprender) · CC (cidadá) · CE (emprendedora, na organización do torneo) · STEM (cadro de competición, puntuacións) · CCL (acordar regras, arbitrar e comunicar).
Cada sesión segue a estrutura de aula do centro. Pecha cun momento de Feedback / análise compartido.
Contextualízase o que se vai traballar e a súa conexión co reto do torneo e co Pinfuvote.
Rutina de quecemento articular + xogo de pilla temático que prepara o corpo e a atención.
Tarefas progresivas de técnica, táctica e xogo aplicado: o corazón da sesión.
Dinámica de cohesión, estiramentos e regulación emocional para baixar pulsacións.
Presentación do reto: organizar o I Torneo de Pinfuvote. Orixe do deporte (1992, naceu para que ninguén quedase fóra) e por que é "alternativo": fusión de 4 deportes.
Mobilidade articular guiada. Xogo "pilla-toque": a quen pillan, libérase dando un toque ao balón de gomaespuma sen que caia.
T1 · Mil toques: exploración individual do golpeo con distintas partes do corpo (man, pé, coxa, cabeza, peito); cantos toques seguidos sen que caia.
T2 · Cadea sen repetir: en grupos pequenos, encadear toques sen que a mesma persoa golpee dúas veces (regra base de forma lúdica).
Roda de cohesión "ZIP-ZAP" + diana inicial de autoavaliación (punto de partida de cada alumno/a).
Por que 3 toques e non máis (lóxica do voleibol). O bote no chan entre golpes como axuda que iguala niveis: ninguén perde a xogada por non chegar.
Quecemento + pilla en cadea: quen pilla únese da man formando cadea humana cooperativa.
T1 · Circuíto de control: por estacións — recepción tras bote, golpeo de cabeza/pé a diana e pase preciso por riba da corda.
T2 · Récord en parella: reto de continuidade de pases legais por riba da corda (sen repetir persoa, bote permitido); anótase o récord da clase.
Estiramentos guiados por parellas + termómetro de sensacións (1-5: como me sentín cooperando?).
Regras esenciais: campo, rede, saque desde o círculo, como se gaña o punto, rotación cada 3 puntos. Apoio visual de regras.
Quecemento + saque-diana: precisión do saque a zonas marcadas con conos.
T1 · Saque-diana e devolución: practican o saque desde o círculo e a primeira recepción/devolución en parellas.
T2 · Mini-partidos 3×3: con regras simplificadas e rotación; aparece o árbitro-aprendiz (un alumno/a arbitra con apoio).
Volta á calma respiratoria + reflexión: que regra custa máis respectar?
| Aspecto | Oficial | Adaptado 6.º EP | Por que |
|---|---|---|---|
| Campo | 18×9 m (voleibol) | ≈12×6 m por cancha, varias simultáneas | Máis canchas = máis xogo e menos espera |
| Rede / corda | 1,07 m | ≈1,00 m (corda con cintas ou rede mini) | Favorece a continuidade e a inclusión |
| Equipos | Desde 3×3, sen máximo | 3×3 + rotación de banco cada 3 puntos | Igualdade numérica e máxima participación |
| Toques | Máx. 3; non repetir persoa | Igual (mantense o núcleo cooperativo) | Obriga a colaborar para puntuar |
| Bote no chan | Permitido entre golpes | Libre (1 bote); aéreo no nivel avanzado | Recurso DUA: ninguén perde a xogada |
| Set / partido | 25 puntos · ao mellor de 5 | 12 puntos (dif. 2) · 1 set grupos / 2 final | Axuste á sesión de ≈55 min |
| Xogo limpo | Falta técnica penalizada | Insulto/desprezo = punto rival + rotación | Eixe da SdA, non adorno |
Táctica básica: ocupación de zonas (dianteiros/traseiros), comunicación, "constrúe o ataque en 3 toques". As faltas técnicas (insultar) restan punto: o respecto é táctica.
Quecemento + xogo de comunicación (mover o balón só con sinais ou voz acordada).
T1 · Constrúe en 3 toques: situacións 3×3 con consigna táctica de usar os 3 toques e ocupar zonas (dianteiro/traseiro).
T2 · A nosa regra: o grupo acorda unha variante máis inclusiva e próbaa en partido para decidir se a adopta no torneo.
Cohesión + acordo por consenso da variante elixida para o torneo. Ioga suave.
Que necesita un torneo: equipos equilibrados, cadro de competición, regulamento de aula, roles (árbitros, anotadores, capitáns, material) e código de xogo limpo.
Quecemento + repaso de regras tipo concurso (preguntas rápidas "just-in-time" / Kahoot).
T1 · Adestramento con regulamento: partidos aplicando xa as regras e os roles (árbitro, anotador, capitán).
T2 · Comité organizador: por equipos elaboran o cadro de competición e redactan as 3 normas de xogo limpo (rotando con circuíto técnico como descanso activo).
Ensaio do protocolo de saúdo inicial e final entre equipos + relaxación guiada.
Recordatorio do regulamento e roles. Obxectivo: gañar non é o importante; xogar limpo e que todas as persoas participen.
Quecemento dirixido polos capitáns de cada equipo.
T1 · Fase de grupos: partidos do torneo arbitrados e anotados polo alumnado, con rexistro de resultados.
T2 · Final e premio: partido final e entrega do premio ao xogo limpo (non só ao equipo gañador).
Coavaliación entre equipos + diana final de autoavaliación (comparada coa inicial) e peche celebrativo da SdA.
O Pinfuvote naceu inclusivo: o bote no chan permitido e o golpeo con calquera parte do corpo son, en si mesmos, ferramentas DUA. Graduación da tarefa en tres niveis.
Golpea o balón usando o bote no chan; recoñece as regras básicas e o seu rol no equipo.
Encadea 3 toques en equipo sen repetir persoa, aplica o saque e a rotación nun partido real.
Deseña unha variante táctica ou inclusiva, e arbitra/organiza xustificando as súas decisións.
Avaliación competencial, formativa e auténtica: arbitrar e organizar son evidencias, non só xogar.
| Instrumento | Que avalía | Momento | Peso* |
|---|---|---|---|
| Diana de autoavaliación | Progreso percibido (inicial vs final) | S1 e S6 | 10 % |
| Rúbrica de observación | Técnica, decisión táctica e participación | S2-S6 (continua) | 45 % |
| Escala de xogo limpo + coavaliación | Respecto, cooperación, regulación emocional | S4-S6 | 25 % |
| Desempeño de roles no torneo | Arbitraxe / organización (proxecto motor) | S5-S6 | 15 % |
| Mini-proba de regras (concurso) | Coñecemento do regulamento | S5 | 5 % |
* Pesos orientativos; axústanse ao criterio do docente e ao proxecto de centro.
Graduación de cada criterio de avaliación en 4 niveis de logro, do máis alto ao máis baixo. É a rúbrica de referencia para a cualificación.
| Criterio de avaliación | Avanzado | Satisfactorio | En proceso | En inicio |
|---|---|---|---|---|
| CE1 Vida activa e saudable |
Participa con intensidade axeitada en todas as tarefas, autorregula o esforzo e explica con autonomía os efectos da actividade física e o sentido do quecemento e a volta á calma. | Participa de forma activa e regular, realiza correctamente o quecemento e a volta á calma e recoñece os seus efectos no benestar. | Participa de forma intermitente; realiza o quecemento e a volta á calma con axuda e recoñece os efectos de forma básica. | Participa pouco ou de forma pasiva; precisa supervisión constante e non identifica os efectos no benestar. |
| CE2 Resolución de problemas motores |
Anticipa e toma decisións tácticas eficaces e variadas (colocación, pase, finalización), adáptase ao xogo e axuda a decidir ao equipo. | Toma decisións tácticas axeitadas na maioría das situacións e adapta a conduta motriz á lóxica do Pinfuvote. | Toma decisións simples con axuda; adapta a conduta motriz só en situacións estables ou coñecidas. | Actúa sen criterio táctico; non adapta a conduta motriz á situación de xogo. |
| CE3 Proxecto motor cooperativo |
Lidera e coordina o seu rol no torneo, asume responsabilidades extra, axuda ao equipo a organizarse e avalía o resultado propoñendo melloras. | Cumpre o seu rol no torneo (árbitro, anotador, capitán, material), colabora na organización e participa na avaliación final. | Cumpre o seu rol con apoio e recordatorios; participa na organización de forma limitada. | Non asume o seu rol nin contribúe á organización do torneo. |
| CE4 Cultura motriz |
Practica o Pinfuvote con dominio das regras e argumenta a súa orixe inclusiva e o valor dos deportes alternativos. | Practica o Pinfuvote respectando as regras e recoñece a súa orixe inclusiva e o seu carácter alternativo. | Practica o Pinfuvote con erros de regras frecuentes; identifica de forma básica que é un deporte alternativo. | Descoñece as regras esenciais e non recoñece o sentido inclusivo do deporte. |
| CE5 Interacción social e xogo limpo |
Mostra autocontrol exemplar na vitoria e na derrota, promove o xogo limpo e a igualdade e media en conflitos do grupo. | Regula as súas emocións, respecta regras, rivais e árbitro e contribúe a un clima de xogo limpo. | Regula as emocións con axuda; respecta as regras tras avisos puntuais. | Mostra condutas de falta de respecto ou desregulación emocional reiteradas. |
Correspondencia orientativa coa cualificación: Avanzado ≈ 9-10 · Satisfactorio ≈ 7-8 · En proceso ≈ 5-6 · En inicio ≈ 1-4. Proposta a revisar e axustar.
Instrumento observacional fino que complementa o criterio CE5. 4 niveis, do máis alto ao máis baixo.
| Indicador | Avanzado | Satisfactorio | En proceso | En inicio |
|---|---|---|---|---|
| Respecto ás regras e ao árbitro | Cumpre as regras sen que llo recorden, acepta as decisións con deportividade e axuda a que os demais as respecten. | Cumpre as regras e acata ao árbitro; ocasionalmente protesta pero rectifica. | Cumpre as regras tras avisos; discute algunhas decisións arbitrais. | Incumpre regras con frecuencia e discute sistematicamente ao árbitro. |
| Cooperación e inclusión do equipo | Busca que todos participen, distribúe o xogo e anima a quen ten máis dificultades. | Pasa e colabora co equipo; integra aos compañeiros na maioría das xogadas. | Colabora cos compañeiros habituais; participa no xogo de equipo cando se lle pide. | Xoga de forma individual; monopoliza o balón ou illa a quen ten menos nivel. |
| Regulación emocional (gañar/perder) | Mantén a calma e a actitude positiva na vitoria e na derrota, e axuda a regular ao equipo. | Xestiona as súas emocións de forma autónoma; recupérase rápido tras o erro. | Xestiona as emocións coa axuda do adulto ou do grupo. | Reacciona con frustración, enfado ou desánimo evidentes ante o erro ou a derrota. |
Descritores en proposta: revisa a redacción e axústaos á túa observación de aula.